İKTİDAR ? … VE OTORİTE?

NEDİR BU İKTİDARIN KENDİ ÜLKESİ İNSANLARIYLA DERDİ..

ÖYLE YA BAZEN TÜM KABİNE KORO HALİNDE VATANDAŞINA ÇEMKİRME YARIŞINA GİRİYOR.  ÇOĞU ZAMAN HAKLI HAKSIZ BU SERZENİŞLERDEN YILDI MİLLET..

İNSAN SORMADAN EDEMİYOR, HİÇ Mİ AKILCI, AKLIN YOLUNDA GİDEN BİR ADAM YOK BU KABİNEDE DİYE.

- İŞÇİSİNE..

-TOPLUM MUTABAKATININ TEMİNATI OLARAK KURULAN ANAYASA HUKUKÇULARINA.. VE KENDİ LEHİNE KARAR VERMEYEN TÜM HUKUK DÜZENİNE..

-DEVAMLI İKTİDARIN SOPA GÖSTERMESİNDEN BIKAN YARGININ, İSYAN EDEREK..

-BİZİ DÖVMEKLE TEHDİT ETMEYİN ARTIK.. ÇIĞLIĞINI  AŞİNASI OLDUKLARI ARAP ALFABESİ GİBİ TERSTEN OKUYARAK, BİZ KENDİMİZİ DÖVDÜRTMEYİZ  YAKARISINA DÖNÜŞTÜRDÜKLERİ HALDE.

-KENDİ DÜMEN SUYUNDAN GİTMEDİĞİNİ DÜŞÜNDÜĞÜ İŞ ADAMLARINA, MEDYA PATRONLARINA

(ŞU GÜNLERDE ÖYLE İŞ ADAMI VE MEDYA PATRONU, PARMAKLA SAYILACAK KADAR AZ OLMASINA RAĞMEN.)

-ÇİFTÇİSİNE

-GENÇLERİNE

-İMAMLARINA..

-LİMANLARINA

-DEVLET MEMURLARINA

-POLİSLERİN BİR KISMINA

- ASKERE

-MUHALEFETE

-KENDİ MİLLE VEKİLLERİNE

-KOMŞULARININ İÇ İŞLERİNE

-MERKEZ BANKASI VE DİĞER BANKALAR YÖNETİMLERİNE

-TC İDARİ YAPISINA

-MECLİSE

... VE MİLLETİN PARK VE MEYDANLARINA. İFADE ÖZGÜRLÜĞÜNE. AİLE YAŞAMINA. DÜZ LİSELERİ İMAM HATİBE ÇEVİRİP, TÜM EĞİTİM SİSTEMİNİ TERS YÜZ EDEREK İNSANLARIN İSTEDİKLERİ EĞİTİMİ ALAMAMALARINA SEBEP OLUP, GELECEKLERİNİ KARARTMASINA RAĞMEN.

HALKINA ÇEMKİRİYOR, AĞIZ DOLUSU HAKARETLER EDİYOR.

KİMDİR BU İKTİDAR. KİMLERDEN İBARETTİR. İKTİDARA KENDİNİ KABUL ETTİRMİŞ OTORİTE KİMDİR.

ASLINDA İNSAN NESLİNİN EN KORKAK VE ÜRKEK OLAN TİPLERİNİN, OTORİTEYE NASIL YATKIN OLDUKLARINI GÖRELİM. BU İNSANLARIN OTORİTER HEGEMONYA HASTALIĞINA YAKALANIP, NASIL KONTROLDEN ÇIKTIKLARI VE KONTROLDEN ÇIKMALARINA KİMLERİN SEBEP OLDUĞUNUN BİLİMSEL YÖNÜNÜ BİR İNCELEYELİM. İNCELEYELİM E GÖRELİM. BU BAŞIMIZDA BİZİ HER GÜN TEHDİT EDEN OTORİTENİN OLUŞMASINDA KATKIMIZ NE KADARMIŞ BİLELİM İSTEDİM.

GELİN  BU KONUDAKİ ÜNİVERSİTE DERS NOTLARINA BİR GÖZ ATALIM.

İKTİDAR VE OTORİTE

sosyoloji ders notlarından derlemeler.  - ideal otorite çeşitleri - rasyonelleşme - bürokrasi

Alman Sosyolog Bilimci ve Ekonomist, düşünür Marx Weber'e göre iktidar;

"insanları itaat etmeye ve arzu etmedikleri şeyleri yapmaya zorlayabilme" olarak ifade edilmiştir.

Meşru ve meşru olamayan iktidar olmak üzere ikiye ayırmakta ve rızaya dayanan/meşru iktidara ise otorite adını vermektedir.

O ideal tip anlayışı doğrultusunda yönetimde kullanılan otorite şekillerini üç tipte formüle eder:
-Geleneksel otorite
-Karizmatik otorite
-Rasyonel (yasal-Ussal, Akılcı) otorite tipleridir.
Günümüz toplumlarını geçmiştekilerin den ayıran temel özellik ‘modern çağın ruhudur. Bu da rasyonalitedir . Weber’e göre modern toplumda güç rasyonel bir temele sahiptir.                              

Aşağıda açıklamaları bulunan otorite anlatımlarına bakarak sizin için en uygun olacak, ideal Tipte Otoriteyi siz bulun.

Geleneksel otorite:

Bu otorite tipinin kaynağını gelenekler oluşturmaktadır.

Şekil A-1 ) Liderler  otoritelerini miras yoluyla elde ederler.

- Bize uyan otorite şekli genellikle budur. Nerede bir sınık tip görsek, onu dolduruşa getirip, dilimizi konuşmasını sağlar sonrada kahraman ilan edip otoritesini kabulleniriz.  

-Bu tipte otoriter kişinin yönetimi gelenekler tarafından kabul görmekte ve uygulamaları ise keyfî ve kişisel olabilmektedir.

Geleneksel otoritenin kesmediği (Kişiye övünç kaynağı olarak) yetmediği yerde,  karizma devreye sokulur.

Karizmatik otorite:

Weber, gücün karizma (büyüleyici özellik) aracılığıyla otoriteye dönüşebildiğini iddia eder. Karizmatik otorite meşruluğunu olağanüstü kişisel niteliklerden alarak sadakat ve itaati sevk eden güçtür. Geleneksel ve yasal-rasyonel otoriteden farklı olarak karizmatik otorite kişinin soyuna ya da makamına değil, daha çok kişiliğine dayanır. Karizmatik liderler, tarih boyunca görülmüşlerdir. Kendi kişisel becerilerini kullanarak kitleyi taraftarı haline dönüştürmüştür. Genellikle kendi kullarını koyarlar ve statükoya meydan okurlar. 

Karizmatik otorite meşruluğunu lider kişinin kişisel özelliklerinden, kutsallığından, kahramanlık gücünden alır. Toplumun meşruluğunu kabul ettiği karizmatik lidere olan bağlılığı tamdır.

Lincoln, Roswell, Churchıll, Hitler, Gandi, Lenin, Demirel, Ecevit, Özal ve R.T. E. Hatta Atatürk’ü örnek gösterebiliriz karizmatik otoriterleri sayarken.

Geçmişte otorite gelenek veya karizmatik kişiliğe dayanırken, çağımız koşullarında kabul edilemez bir otorite şeklidir.

Yasal-ussal otorite: meşruluğu akılcı ilkelere göre oluşturulmuş kanunlara dayanmaktadır. Liderler ve bürokratlar kendi güçlerini kanunların sınırları ve bu kanunların belirlediği kurallar çerçevesinde uygulamakta. Yasal-ussal otorite tipinin yönetim (örgüt) aygıtı bürokrasidir. Emir verme yetkisine sahip kişiler rasyonel kurallar çerçevesinde davrandıkları sürece meşru sayılır. Bürokrasi yasal otorite kullanımının en saf tipidir

Demokrasinin arzuladığı, önerdiği ve olması gereken otorite ise; Yasal olan akılcı otoritedir. Weber’e göre modern toplumda güç, rasyonel bir temele sahiptir. Modern toplumun temelini hukuki otorite, kişilerden ziyade yasalar ve yasal düzenlemeler tarafından yönetilmesi uygundur. Gücü, gelenek veya kişisel karizmadan ziyade rıza ve görevin gerektirdiği otorite aracılığıyla meşrulaştırılması oluşturur.

 Modern otorite, rasyonelliğe, hukukun tarafsız bir idare sergileme gücüne ve uzman kişilerce, kısacası aklın eriştiği noktanın kabul ederek koyduğu kurallara dayanır. Böyle bir otorite, saf temiz ve yasal olandır. İnsana, Demokrasiye  yakışandır.

Bürokrasi:

Bürokraside  bu düzenleyici yönetimin kişisel olmayan, tarafsız gücün bir örneğidir.Weber’in Bürokrasi analizinin kaynağı, sadece onun rasyonelleşme analizi değil, aynı zamanda güç ve otorite analizidir.

 Rasyonelleşme ve Bürokrasi

 Rasyonelleşme: “Toplumsal aktörlerin kişisel-olmayan ilişkiler bağımında çevrelerindeki dünya üzerinde daha fazla denetim kurmak için bilgiye giderek daha çok kavuşmaları” şeklinde tanımlanabilir.

formel rasyonalite, bir hedefe ulaşmada en etkili araçların, nihai insani değerlerden bağımsız olarak hesaplanmasını içerir. en tipik örneği bürokrasidir.

 *tözsel rasyonalite ulaşılmak istenen hedeflerin ya da sonuçların (eşitlik, adalet gibi) nihai insani değerlere göre değerlendirilmesini içermektedir.

Weber'de bürokrasi yasal-ussal otorite tipine dayalı belirli bir yönetim ve örgüt tipidir.

Weber "ideal bürokrasi" anlayışını yasal-ussal otorite üzerinden geliştirmiştir.

 Bürokrasi: her biri uzmanlaşmış bir işlevi yerine getiren çok sayıda birey arasındaki işbirliğinin sürekli örgütlenmesi olarak tanımlanmaktadır.

Çağdaş Bürokrasinin somut işleyiş biçimi:

1-Yazılı kurallar geçerlidir,

 2-Hiyerarşi vardır.

 3-İşbölümü ileri düzeydedir.

 4-Resmî görevler belli kurallar çerçevesinde dağıtılmıştır.

 5-çağdaş bürokrasinin yönetimi yazılı belgelere (dosyalara) dayanır.

 6-büro ve dairede çalışanların çalışma kapasitelerini tam olarak kullanmalarını gerektirir.

 7-iş yerinin yönetimi öğrenilebilir genel kurallara bağlıdır.

 8-Çalışanlar maddi kaynakların sahibi değildir.

Bürokrasinin  olası olumsuzlukları:

(Ülkemizde oluşturulmaya çalışılan ve halkı tedirgin eden  durum.)

1-gücü elinde tutan belli bir kesimin bürokratik yapıyı yönetmesi,

 2-rasyonelleşmenin bireysel özgürlük için bir tehdit oluşturması,

 3-çalışanlar sürekli çalışan makinenin dişlilerine benzetilmektedir.

 4-bürokrasi insanları "demir kafese" hapsetmektedir

* 1.töz, kök, asıl, cevher,

   2. felsefe değişenlerinin özünde değişmeden kaldığı varsayılan idealist kavram. Cevher.

Derleme. 

ckd

29.04.2014